Jak zabezpieczać drzewa na placu budowy?

1. Rozpoznanie przed rozpoczęciem robót

Punktem wyjścia jest ustalenie, które drzewa pozostają na terenie inwestycji, w jakim są stanie oraz gdzie projektowane prace mogą wchodzić w konflikt z ich częściami nadziemnymi i podziemnymi. Znaczenie ma przebieg instalacji, dojazdów, składowisk i wykopów. Sama lokalizacja pnia na planie nie opisuje całej przestrzeni, której drzewo potrzebuje.

2. Wyznaczenie obszarów ochrony

Ograniczenia dla ruchu sprzętu, składowania materiałów i robót ziemnych należy ustalić na podstawie rzeczywistych warunków. Korzenie mogą sięgać znacznie dalej niż widoczny obrys pnia i nie tworzą regularnej bryły o stałym promieniu. Schematyczna odległość przyjęta bez rozpoznania może być niewystarczająca.

Ogrodzenia i oznaczenia powinny być czytelne dla wykonawców. Równie ważne jest ustalenie, kto odpowiada za utrzymanie stref ochronnych i za zgodę na ewentualne odstępstwa od przyjętej organizacji robót.

3. Najczęstsze zagrożenia

• Zagęszczenie gleby przez przejazdy maszyn i składowanie materiałów.
• Uszkodzenia korzeni podczas wykopów, niwelacji i wykonywania instalacji.
• Zmiana poziomu gruntu oraz warunków wodno-powietrznych w obrębie korzeni.
• Uszkodzenia pnia i korony przez pracujący sprzęt.
• Brak koordynacji między dokumentacją projektową a faktycznym przebiegiem robót.

4. Dobór rozwiązań technicznych

Możliwe działania obejmują zmianę organizacji placu budowy, modyfikację przebiegu robót, ograniczenie obciążania gruntu, zabezpieczenia techniczne, rozpoznanie korzeni lub specjalistyczny sposób prowadzenia wykopów. O wyborze metody decydują warunki terenowe i ocena ryzyka. Nie istnieje pojedyncze rozwiązanie odpowiednie dla każdego drzewa i każdej inwestycji.

5. Kontrola podczas wykonywania prac

Projekt ochrony wymaga wdrożenia i nadzoru. Szczególnie ważne są momenty, w których rzeczywisty przebieg korzeni, warunki gruntowe lub kolizje różnią się od wcześniejszych założeń. Zmiany technologii powinny być dokumentowane i oceniane przez osoby posiadające odpowiednie kompetencje.

Powiązane źródła i praktyka

Materiał źródłowy: Specjalistyczne arborystyczne metody ochrony systemów korzeniowych drzew (FAP, wyd. 6, 2024) ↗. Szersze omówienie: System korzeniowy a prace ziemne oraz Strefa ochrony drzewa podczas inwestycji.

Praktyka inwestycyjna: Holm House i kasztanowce przy Królewskiej. Zakres współpracy: nadzory oraz szkolenia.

Opracowanie redakcyjne o charakterze informacyjnym, przygotowane na podstawie wymienionych źródeł. Nie jest projektem zabezpieczenia konkretnego drzewa ani opinią techniczną.